بقای کتابخانههای سنتی در عصر دیجیتال
چگونه بزرگترین کتابخانههای علوم پزشکی جهان هنوز بر کتاب چاپی و خدمات کلاسیک تکیه دارند؟
سوالی که ذهن بسیاری از کاربران کتابخانه ها را به خود مشغول می کند!
با گسترش منابع دیجیتال و پایگاههای داده آنلاین، این تصور شکل گرفته که کتابخانههای سنتی و خدمات کلاسیک کتابداری رو به افولاند. اما بررسی مستند سه کتابخانه مطرح علوم پزشکی جهان نشان میدهد که نقشهای سنتی کتابداری — از امانت و بازگشت گرفته تا فهرستنویسی، پردازش فنی، نگهداری مجموعههای چاپی و خدمات مرجع — نه تنها حذف نشدهاند، بلکه در ساختارهای نوین تقویت شدهاند.
هاروارد: کتابخانهای با کتاب چاپی، آرشیو و پردازش فنی فعال
بر اساس گزارش رسمی FY2020–FY2023 مرکز تاریخ پزشکی Countway:
- در سال مالی 2023 تعداد 3,552 درخواست مرجع از راه دور ثبت شده است.
- طی چهار سال، بیش از 800 جلسه آموزشی برگزار شده است.
- در همین بازه، 329 مجموعه و سری آرشیوی پردازش و فهرستنویسی کامل شدهاند.
- همچنین 180 عنوان کتاب نایاب چاپی به مجموعه افزوده شده است.
📎 منبع:
Countway Library – Consolidated Report FY2020–FY2023
همچنین طبق صفحه معرفی مجموعه Countway، این کتابخانه دارای بیش از 630 هزار جلد کتاب و هزاران عنوان مجله چاپی است.
📎 منبع:
Public Domain Review – Francis A. Countway Library of Medicine
https://publicdomainreview.org/collections/source/francis-a-countway-library-of-medicine/
این دادهها نشان میدهد که مجموعهسازی چاپی، فهرستنویسی و پردازش فنی همچنان جریان فعال دارند.
دانشگاه تورنتو: استمرار خدمات حضوری در کنار دیجیتال
کتابخانه Gerstein بهعنوان مرکز علوم زیستی دانشگاه تورنتو، بخشی از سیستم کتابخانهای این دانشگاه است که یکی از بزرگترین سیستمهای کتابخانهای دانشگاهی آمریکای شمالی محسوب میشود.
این کتابخانه:
- خدمات امانت حضوری ارائه میدهد،
- دارای فضاهای مطالعه و مجموعه فیزیکی است،
- و در کنار منابع دیجیتال، خدمات کلاسیک مرجع و مجموعهداری را حفظ کرده است.
📎 منبع رسمی:
Gerstein Science Information Centre
https://library.utoronto.ca/library/gerstein
در واقع می توان دید که کتابخانههای علوم پزشکی جهان نه از سنت فاصله گرفتهاند، نه در دیجیتال حل شدهاند؛ بلکه سنت را در بستر فناوری بازتعریف کردهاند.